In Frankrijk biedt het programma ‘Mon bilan prévention’, dat sinds 2024 wordt uitgerold, een gratis en persoonlijk consult voor vier leeftijdsgroepen (18-25, 45-50, 60-65 en 70-75 jaar). Tijdens dit consult komen voeding, slaap, lichaamsbeweging, mentale gezondheid, vaccinaties en screenings aan bod. Een goede dagelijkse gezondheid is gebaseerd op gewoonten die je langdurig volhoudt, niet op eenmalige inspanningen of dure oplossingen.
Een zittende leefstijl en te weinig lichaamsbeweging: twee afzonderlijke problemen
De meeste gidsen voor preventieve gezondheidszorg raden aan om meer te bewegen. Dat advies klopt, maar is niet volledig. De Franse zorgverzekeraar Assurance Maladie maakt duidelijk onderscheid tussen lichamelijke inactiviteit (niet voldoen aan de aanbevolen bewegingsnormen) en sedentair gedrag (langdurig zitten of liggen, buiten de slaaptijd).
’s Ochtends sporten maakt de effecten van een hele dag achter een scherm zitten niet ongedaan. Minder lang zitten is net zo belangrijk als sporten. Elk uur een paar minuten opstaan, tijdens een telefoongesprek wandelen of de trap nemen: zulke korte onderbrekingen hebben invloed op de stofwisseling, los van je sportsessie.
Wil je dit onderscheid beter begrijpen en je routine aanpassen? De gezondheidstips van Santé et Forme bieden strategieën die ook toepasbaar zijn met een drukke agenda.
De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert volwassenen om minstens 150 minuten per week matig intensief te bewegen. Stevig wandelen, korte afstanden fietsen of tuinieren voldoet aan deze aanbeveling, zonder abonnement of speciale uitrusting. Het gaat niet om prestaties, maar om regelmaat.
Verkwikkende slaap: wat er gebeurt voordat je naar bed gaat
Zeven tot negen uur slaap per nacht blijft de aanbevolen hoeveelheid voor volwassenen. Alleen de slaapduur is geen garantie voor een goede nachtrust. Wat je doet voordat je in slaap valt, heeft veel invloed op hoe goed je lichaam herstelt.
Schermgebruik in het uur voor het slapengaan vertraagt de aanmaak van melatonine. Late, zware maaltijden zetten de spijsvertering aan het werk op het moment dat je lichaam juist tot rust zou moeten komen. Regelmatige bedtijden zijn bepalend voor de slaapkwaliteit, meer nog dan de slaapduur zelf.
Een aspect dat zelden aan bod komt, is de temperatuur in de slaapkamer. Een iets koelere omgeving (rond de 18 graden) bevordert het inslapen en beperkt nachtelijk wakker worden. Deze eenvoudige factor wordt vaak over het hoofd gezien, terwijl het nut van voedingssupplementen voor gezonde mensen ter discussie staat.
Voedingssupplementen en slaap: een veelvoorkomende dwaalspoor
Volgens het Franse agentschap Anses zijn voedingssupplementen doorgaans niet nodig voor mensen met een gevarieerd voedingspatroon. Ze kunnen zelfs risico’s met zich meebrengen, bijvoorbeeld doordat ze een wisselwerking met medicijnen hebben. In plaats van melatoninecapsules te kopen, kun je beter je avondgewoonten aanpassen: dat levert duurzamere resultaten op, zonder bijwerkingen.
Evenwichtige voeding: meer dan alleen boodschappenlijstjes
De Franse voedingsrichtlijnen zijn bekend: vijf porties groente en fruit per dag, minder zout, suiker en verzadigde vetten, en dagelijks minstens 1,5 liter water drinken. Deze richtlijnen zijn nog steeds geldig. De toepassing ervan roept echter concretere vragen op.
- Maaltijden voor drie of vier dagen plannen beperkt impulsaankopen en voedselverspilling, waardoor evenwichtig eten betaalbaarder wordt
- In het weekend grotere hoeveelheden koken en die in porties verdelen voor de rest van de week neemt ’s avonds het excuus van tijdgebrek weg
- Door eiwitten uit verschillende bronnen te halen (peulvruchten, eieren, vis) in plaats van vooral vlees te eten, dalen zowel de kosten als de belasting voor de hart- en vaatgezondheid
Het grootste obstakel is niet een gebrek aan informatie, maar een gebrek aan planning. De meeste volwassenen kennen de basisprincipes van gezonde voeding. De uitdaging zit in de dagelijkse organisatie, vooral voor mensen met onregelmatige werktijden of mensen die alleen wonen.
Mentale gezondheid en stressmanagement: een onderschatte pijler van preventie
Chronische stress beïnvloedt het immuunsysteem, de slaapkwaliteit, eetgewoonten en het gebruik van alcohol of tabak. Stressmanagement pas als extraatje te beschouwen, na voeding en sport, betekent dat je een factor negeert die al die andere beïnvloedt.
Een aantal gewoonten blijkt te helpen om de ervaren stress te verminderen:
- Een korte wandeling buiten combineert lichte lichaamsbeweging met blootstelling aan natuurlijk licht. Beide helpen het cortisolgehalte te reguleren
- Regelmatig contact onderhouden met anderen (dat hoeven er niet veel te zijn) is een bewezen beschermende factor tegen isolement en de gevolgen daarvan voor de mentale gezondheid
- Door situaties te herkennen die steeds opnieuw stress veroorzaken, kun je ze aanpassen of je erop voorbereiden, in plaats van te proberen een permanente toestand te ‘beheersen’
Minder roken en drinken heeft direct invloed op de ervaren stress, ook al lijken deze middelen op korte termijn juist het tegenovergestelde te doen. Alcohol verstoort de diepe slaap en tabak verhoogt de hartslag in rust.
Mon bilan prévention: een praktisch en gratis hulpmiddel
Bij het programma ‘Mon bilan prévention’ komt mentale gezondheid aan bod tijdens het consult. Samen met een zorgverlener kun je persoonlijke prioriteiten bepalen, zodat je je inspanningen niet over te veel veranderingen tegelijk verspreidt.
Gewoonten die je gezondheid op lange termijn beschermen, vragen geen speciaal budget of uitzonderlijke wilskracht. Het gaat om gerichte aanpassingen die je volhoudt en afstemt op je persoonlijke omstandigheden. Het gratis preventieconsult is een concrete eerste stap voor wie niet weet waar te beginnen.
